Niemal rok temu (26-27 maja 2025 roku) odbyła się w Gnieźnie konferencja naukowa w millennium pierwszej koronacji królewskiej, współorganizowana przez Archiwum Archidiecezjalne i Pracownię Badań nad Wczesnymi Dziejami Europy Środkowej Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego. Wysłuchaliśmy wówczas 17 wystąpień naukowców (16 polskich i jednej litewskiej).

Wspomniana książka, wydana w twardej oprawie przez wydawnictwo naukowe Chronicon, ma odpowiednio 17 rozdziałów i liczy 327 stron. Jej redaktorami są prof. Stanisław Rosik i ks. dr Michał Sołomieniuk.

Profesor Stanisław Rosik w obszerny, ale przystępny sposób zaprezentował treść książki i podzielił się kulisami pracy redaktorskiej. Wskazał, że w rozdziały są ułożone w publikacji według klucza tematycznego. 

Pierwsze cztery odnoszą się do koronacji jako wydarzenia historycznego (rozdziały autorstwa Stanisława Rosika, Leszka Słupeckiego, Wojciecha Fałkowskiego i Dariusza Sikorskiego), kolejne cztery do zagadnień archeologicznych (rozdziały autorstwa Andrzeja Buko, Tomasza Janiaka, Michała Kary i Mariana Rębkowskiego). Następne dwa (autorstwa Adriena Quéret-Podesta i Wojciecha Mrozowicza) są poświęcone obecności Bolesława Chrobrego w historiografii zarówno jemu współczesnej, jak i późnośredniowiecznej. 

Osobną grupę tematyczną, w której analizuje się europejskie konteksty koronacji, tworzą teksty Tomasza Pełecha o Burgundii oraz Joanny Sobiesiak o Czechach. Dwa teksty z kolei są poświęcone insygniom królewskim: tym z XI wieku (autor: Andrzej Pleszczyński) i z XV-XVI wieku (autor: Gitana Zujienė). Następne dwa rozdziały są poświęcone samej koronacji jako aktowi liturgicznemu i duchowemu (piszą o tym Paweł Figurski i ks. Leszek Misiarczyk). 

Tom zamyka prezentacja jedenastowiecznego zabytku liturgicznego z archikatedry gnieźnieńskiej, a mianowicie zachowanego we fragmencie ewangelistarza, zwanego Codex pretiosus. Zabytek ten opisał ks. Michał Sołomieniuk. 

Po prof. Rosiku głos zabrał ksiądz prymas Wojciech Polak, który podkreślił zaangażowanie instytucji archidiecezjalnych: muzeum i archiwum w obchody tysiąclecia pierwszych koronacji królewskich oraz wspomniał zeszłoroczne inscenizacje koronacyjne. Podziękował przy tym autorom i redaktorom tomu.

\Głos zabrał również prezes Fundacji Zakłady Kórnickie, które były głównym sponsorem konferencji oraz publikacji, dr Dariusz Grzybek. Pan Grzybek pokreślił zaangażowanie swojej fundacji w kształtowanie postaw patriotycznych i edukację, w które to cele wpisało się wsparcie dla gnieźnieńskiej inicjatywy naukowej i wydawniczej. 

Część pierwszą zamknęły „głosy z sali” profesorów Jacka Soszyńskiego i Krzysztofa Brachy

„Hereditas Gnesnensis”

Druga część spotkania była poświęcona inaugurowanej serii naukowej „Hereditas Gnesnensis”. Dyrektor archiwum zaprezentował członków Rady Naukowej, którą dla tej serii powołał ksiądz prymas, a są to prof. Tomasz Jasiński (Poznań) – przewodniczący, prof. Krzysztof Bracha (Warszawa), dr Rūta Čapaitė (Wilno), ks. dr Łukasz Krucki (Gniezno), dr Michał Muraszko (Toruń), Stanisław Rosik (Wrocław), ks. dr Michał Sołomieniuk (Gniezno), dr hab. Jacek Soszyński, prof. PAN (Warszawa).

Nieobecny na spotkaniu prof. Jasiński przysłał list, w którym wyraził uznanie dla zaangażowania archidiecezji gnieźnieńskiej w obchody tysiąclecia koronacji, co miało tym większe znaczenie wobec znikomego (przynajmniej na początku) zainteresowania władz państwowych. 

Dla uzasadnienia potrzeby powołania nowej serii naukowej, skoncentrowanej na Gnieźnie, troje naukowców podzieliło się znaczeniem zasobu tutejszego Archiwum Archidiecezjalnego w ich pracy naukowej: Rūta Čapaitė mówiła o badanych przez nią listach Radziwiłłów z XVI wieku, Krzysztof Bracha o bogatych zbiorach kazań późnośredniowiecznych, a ks. Jan Grzeszczak (Poznań) o księgach metrykalnych jako źródle do badań nad losami francuskiego księdza-emigranta z przełomu XVIII i XIX wieku. 

W promocji książki wzięli udział duchowni gnieźnieńscy, wicestarosta, dyrektorzy lub przedstawiciele placówek kulturalnych i naukowych (MOK, MPPL, Archiwum Archidiecezjalnego w Poznaniu i Archiwum Państwowego w Poznaniu Oddział w Gnieźnie, Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej) oraz stowarzyszeń (Gnieźnieński Komitet Pamięci, Towarzystwo Miłośników Gniezna, „Civitas Christiana”, Polskie Towarzystwo Numizmatyczne), w sumie około 45 osób. 

Po promocji odbyło się pierwsze posiedzenie Rady Naukowej serii „Hereditas Gnesnensis”. 

P.S. Łacińskie słowa w tytule książki znaczą: władza królewska i cywilizacja chrześcijańska.

(źródło: Mecenat Skarbów Słowa / Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie)