W zadaniu zaplanowano digitalizację najcenniejszych zabytków ruchomych ze zbiorów Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej celem zwiększenia dostępu do ich dziedzictwa kulturowego. Zadanie stanowi VI etap przedsięwzięcia realizowanego od 2020 r. w ramach programu Ministra Kultury o nazwie Kultura Cyfrowa. Wcześniejsze projekty dotyczyły digitalizacji łącznie 176 zabytków Muzeum. Obecny etap zakłada kontynuację prac poprzez digitalizację kolejnych 69 zabytków. Planuje się zastosowanie innowacyjnych technologii digitalizacyjnych i udostępnienie całego zbioru cyfrowego poprzez stronę https://cyfrowezbiory.wzgorzelecha.pl

\Wiodącym celem zadania jest zniesienie barier w dostępie do narodowego dziedzictwa kulturowego poprzez cyfryzację i powszechne, bezpłatne udostępnienie online unikalnej kolekcji 69 zabytków ruchomych ze zbiorów Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej. Naszym celem jest stworzenie kompletnego, cyfrowego repozytorium zabytków związanych ze zbiorami naszego Muzeum i chrześcijaństwa w Polsce, które posłuży zarówno naukowcom, jak i całemu społeczeństwu.

Zbiór zabytków poddany digitalizacji charakteryzuje się wyjątkową spójnością tematyczną i obejmuje dwie grupy zabytków: 1) kolekcję rzeźby gotyckiej i nowożytnej (14 obiektów) - dzieła snycerskie o dużym znaczeniu dla historii sztuki w Polsce, 2) zbiór portretów trumiennych i heraldyki (55 obiektów) - unikatowy w skali europejskiej zespół zabytków związanych z polską kulturą sarmacką i obrzędowością pogrzebową XVII i XVIII wieku. Wybór zasobu do 6. etapu cyfryzacji zbiorów Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej nie jest przypadkową selekcją, lecz wynikiem głębokiej analizy potrzeb badawczych, edukacyjnych i konserwatorskich.

Decyzja o digitalizacji tej konkretnej grupy 69 obiektów podyktowana jest ich fundamentalnym znaczeniem dla polskiego dziedzictwa kulturowego oraz koniecznością ich trwałego zabezpieczenia w formie cyfrowej.Unikatowość kolekcji sarmackiej (portret trumienny i heraldyka) - kluczowym argumentem przemawiającym za wyborem tego zasobu jest obecność w nim niezwykle cennej, a wciąż mało znanej szerszemu ogółowi, kolekcji polskiej sztuki funeralnej z XVII i XVIII wieku. Portret trumienny to zjawisko artystyczne unikatowe w skali światowej, będące kwintesencją kultury sarmackiej. Wytypowane do digitalizacji obiekty stanowią bezcenne źródło wiedzy o rodach tworzących historię Wielkopolski i Rzeczyspopolitej, takich jak Działyńscy, Radomiccy czy Gniazdowscy. Cyfryzacja tych obiektów ma wymiar ratunkowy i popularyzatorski. Portrety te, ze względu na specyficzną technikę (olej na blasze), są wrażliwe na mikroklimat i korozję podłoża metalowego. Wykonanie fotografii gigapikselowej umożliwi badaczom (historykom sztuki, kostiumologom, genealogom) analizę detali niewidocznych gołym okiem – takich jak niuanse stroju szlacheckiego, fryzury, biżuteria czy symbolika heraldyczna.

Udostępnienie tej kolekcji online wypełni istotną lukę w cyfrowych zasobach dotyczących obyczajowości staropolskiej. Wartość artystyczna i naukowa rzeźby gotyckiej - druga grupa obiektów (średniowieczna i nowożytna rzeźba sakralna) - reprezentuje najwyższy poziom artystyczny warsztatów działających w Wielkopolsce. Wybór technologii skanowania 3D dla tej grupy jest jedynym merytorycznie uzasadnionym rozwiązaniem. Rzeźba jest formą przestrzenną, której pełny odbiór wymaga oglądu z wielu stron. Tradycyjna fotografia spłaszcza ten przekaz. Udostępnienie modeli 3D pozwoli historykom sztuki na wirtualne "obracanie" obiektów, analizę układu fałd, techniki snycerskiej oraz partii odwrocia, które często kryją kluczowe informacje o warsztacie rzeźbiarza, a które na ekspozycji muzealnej są zazwyczaj niedostępne dla wzroku zwiedzającego.

Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej, jako kustosz dziedzictwa pierwszej stolicy Polski, realizuje misję upowszechniania zbiorów o znaczeniu ogólnonarodowym. Wiele z wytypowanych do tego etapu obiektów (szczególnie delikatne rzeźby i drobne elementy wyposażenia funeralnego) znajduje się w magazynach lub jest eksponowana w warunkach ograniczających dokładną obserwację. Cyfryzacja znosi te bariery. Projekt "wyprowadza" zabytki z magazynów i udostępnia je w najwyższej możliwej jakości każdemu zainteresowanemu, niezależnie od miejsca zamieszkania czy ograniczeń ruchowych. Jest to realizacja idei "muzeum otwartego", w którym zasoby są dostępne 24/7 dla uczniów, studentów, naukowców i pasjonatów historii. Wybrany zestaw obiektów posiada ogromny potencjał edukacyjny. Portrety trumienne są doskonałym materiałem ilustracyjnym do lekcji historii o Rzeczypospolitej Obojga Narodów, kulturze szlacheckiej i sarmatyzmie. Z kolei rzeźba gotycka pozwala omawiać przemiany w sztuce europejskiej i duchowość średniowiecza. Udostępnienie tych zasobów w formie cyfrowej (wraz z opisami i audiodeskrypcją) dostarczy nauczycielom i edukatorom nowoczesnych narzędzi dydaktycznych, wspierając budowanie świadomości historycznej i tożsamości kulturowej młodego pokolenia.

Zwieńczeniem procesu digitalizacji w 6. etapie projektu jest szerokie, bezpłatne udostępnienie wytworzonych zasobów w Internecie. Działanie to nie ogranicza się do prostej publikacji plików, lecz polega na wdrożeniu zaawansowanych mechanizmów prezentacji i dystrybucji danych, które uczynią 69 nowo zdigitalizowanych obiektów łatwo dostępnymi i użytecznymi dla zróżnicowanych grup odbiorców. Zasoby zostaną opublikowane na rozwijanym przez Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej, od 2020 roku, portalu https://cyfrowezbiory.wzgorzelecha.pl/. Jest to dedykowane, cyfrowe repozytorium dziedzictwa Archidiecezji Gnieźnieńskiej, które w wyniku realizacji niniejszego zadania zostanie wzbogacone o kluczowe kolekcje rzeźby gotyckiej oraz sarmackiej sztuki funeralnej. Portal funkcjonuje w oparciu o stabilną infrastrukturę serwerową, zapewniającą szybki dostęp do danych (w tym dużych plików 3D) użytkownikom z całego świata. Po zakończeniu obecnego projektu, w naszym wirtualnym katalogu, zasób dostępnych zabytków zwiększy się do 245.