Z Panią Małgorzatą Jenek spotkałem się już dwukrotnie w 2025 roku. Dzisiaj odbyliśmy trzecie spotkanie, którego efektem jest pozyskanie przebogatego archiwum Jana Jenka, które posłuży do napisania książki „W przestrzeni sekretów. Jan Jenek - zapomniany filantrop” ukaże się jesienią tego roku.

Na to archiwum składa się ponad 600 fotografii z okresu międzywojennego i lat 40. oraz 50. XX wieku - w większości zdjęć związanych z Gnieznem. Wiele z tych wyjątkowych zdjęć mówi nam też o Gnieźnie, Wielkopolsce, której już nie ma, o świecie, który skończył się 1 września 1939 roku… Wśród tych fotografii są też tak wyjątkowe ujęcia - niepublikowane wcześniej - na których widać np ks. Mateusza Zabłockiego, ks, bp Antoniego Laubitza, Bolesława Kasprowicza, starostę gnieźnieńskiego i prezydenta Gniezna, Juliana Suskiego oraz wielu innych, wybitnych duchownych, przemysłowców, kupców, polityków i właścicieli ziemskich Gniezna i powiatu gnieźnieńskiego.

W tym archiwum są fotografie związane z majątkami ziemskimi m.in. w Popowie Ignacewie, Pomarzanach, Zakrzewie, Łubowicach, Dziadkowie, Kołdrąbia, czy Popowie Podleśnym. Jest też wiele niezwykłych dokumentów związanych z tymi majątkami.

W tych materiałach jest kilkaset niepublikowanych i nieznanych wcześniej dokumentów dotyczących Komunalnej Kasy Oszczędności w Gnieźnie w latach 1929 - 1939. Trzeba podkreślić, że była to największa instytucja finansowa w Gnieźnie, która mieściła się w dzisiejszym budynku Urzędu Miejskiego (przy dzisiejszej ul. Lecha 6).

W archiwum Jana Jenka, które mam przyjemność teraz analizować, są również listy, różne polisy ubezpieczeniowe, ale też kwestionariusz start wojennych Jana Jenka a także - co może zaskakiwać - dokumenty związane z działalnością „Caritas” Archidiecezji Gnieźnieńskiej. Należy bowiem podkreślić, że Jan Jenek - dekretem kard. Augusta Hlonda z 9 czerwca 1948 roku - został mianowany Prezesem Związku „Caritas” Archidiecezji Gnieźnieńskiej (oryginał dekretu także się zachował).

Wśród pozyskanych dokumentów są także te związane z II wojną światową, które pokazują wiele nieznanych dotychczas wydarzeń z okresu okupacji.

Wszystkie te materiały znajdą się w książce pt. „W przestrzeni sekretów. Jan Jenek - zapomniany filantrop”, która odsłoni zupełnie nieznany fragment historii Gniezna w latach 30. XX wieku.

Kim był Jan Jenek?

Jan Jenek urodził się 2 grudnia 1899 r. w Sierakowie nad Wartą w powiecie międzychodzkim. Po I wojnie światowej został kierownikiem Komunalnej Kasy Oszczędności w Sierakowie oraz pełnił funkcję urzędnika Stanu Cywilnego. 1 lutego 1924 r. objął stanowisko inspektora w Związku KKO w Poznaniu, na którym pozostał do 31 grudnia 1928 r.

2 stycznia 1929 r. objął bowiem stanowisko dyrektora Komunalnej Kasy Oszczędności Powiatu Gnieźnieńskiego w Gnieźnie, która uprzednio – z powodu niefortunnych operacji kredytowych – popadła w poważne trudności. Groziła jej likwidacja przy odpowiedzialności gwarancyjnej powiatu gnieźnieńskiego, sięgającej kilku milionów złotych. W krótkim czasie Jenkowi udało się doprowadzić instytucję do równowagi i odzyskać utracone zaufanie społeczne.

Wybrany został także na prezesa Zrzeszenia Dyrektorów Zarządzających KKO województwa poznańskiego i pomorskiego oraz powołany w skład zarządu Związku KKO w Poznaniu, jako organu nadzorczego nad KKO, podlegającego bezpośrednio Ministerstwu Skarbu.

W chwili wybuchu wojny w 1939 r., pozostał na miejscu jako jedyny kierownik instytucji publicznej w całym Gnieźnie. Po wkroczeniu Niemców został aresztowany w październiku na 10 dni i osadzony w więzieniu w Gnieźnie. 11 lutego 1940 r. został jednak zatrzymany i osadzony w obozie przejściowym w gnieźnieńskiej Garbarni, a następnie wraz z całą rodziną wywieziony do Kielc. 

Do Gniezna Jenek wrócił 6 lutego 1945 r. i 13 lutego objął zajmowane przed wojną stanowisko dyrektora Komunalnej Kasy Oszczędności Powiatu Gnieźnieńskiego w Gnieźnie. Pełni je do 30 kwietnia 1949 r., gdy KKO została zlikwidowana.

W tym czasie angażował się także w działalność społeczną. 9 czerwca 1948 r., dekretem Prymasa Polski, ks. kard. Augusta Hlonda, Jan Jenek został mianowany prezesem Związku Caritas Archidiecezji Gnieźnieńskiej

Jan Jenek zmarł 1 marca 1962 r. i został pochowany na cmentarzu na Junikowie w Poznaniu. Miał 63 lata.

Drodzy Czytelnicy!

Jestem przekonani, że wielu z Was ma w swoich domowych archiwach wiele podobnych zdjęć czy dokumentów, także tych związanych z Janem Jenkiem lub Komunalną Kasą Oszczędności w Gnieźnie! Prosimy o kontakt z naszą redakcją! Ocalmy od zapomnienia nasze lokalne dzieje!

Szukam starych fotografii pałaców i dworów z terenu gminy: Gniezno, Kłecko, Kiszkowo, Mieleszyn, Janowiec Wielkopolski, Rogowo, Łubowo, Czerniejewo, Witkowo, Trzemeszno i Niechanowo!

Szczególnie szukam zdjęć i dokumentów z pałaców w Mielnie, Popowie Ignacewie, Zakrzewie, Przysiece, Czerniejewie, Niechanowie, Arcugowie, Kołaczkowie, Rybieńcu, Zdziechowie, Kołdrąbiu, Sulinie, Głębokiem, Dziadkowie, Grochowiskach Szlacheckich, Łabiszynku, Paryżu, Popowie Podleśnym, Pomarzanach, Modliszewie, ale każdy inny pałac także jest mile widziany.

Wszystkie zdjęcia, jak i dokumenty chcemy tylko zeskanować. Oryginały zostaną w Państwa posiadaniu.

Jeśli ktoś posiada jakiekolwiek materiały (zdjęcia, dokumenty, rysunki, itp.) lub wspomnienia dotyczące wymienionych miejscowości i chciałby się nimi podzielić, proszę o kontakt:

e-mail: karol@soberski.pl
lub telefoniczny: 515-980-504