Ponad dwie godziny trwała sobotnia premiera nowej – w sumie już 17 książki – autorstwa Karola Soberskiego pt. „Bankierzy Tajemnic”. W Sali Belkowej Pałacu w Czerniejewie - mimo sezonu urlopowego - zgromadziło się ponad 70 osób z całej Polski, m.in. Dolny Śląsk, Bydgoszcz, Ciechocinek, Poznań, Września, Rakoniewice, Gniezno, Konin, Mieścisko, Rogowo, Żnin, a nawet Łódź.

Kilka minut po godz. 16.00, Arkadiusz Gaca, prowadzący premierę, powitał wszystkich zgromadzonych w Sali Belkowej, a następnie przedstawił sylwetkę bohatera wieczoru - Karola Soberskiego.

Arkadiusz Gaca to dyrektor wykonawczy Instytutu Literackiego im. Marii i Franciszka Rubaszewskich oraz Fundacji Historycznej „Przywracamy Pamięć”, regionalista, przewodnik po katedrze gnieźnieńskiej i Muzeum Szpitala Dziekanka.

O autorze

– Karol Soberski pisarz, dziennikarz, dokumentalista, badacz lokalnej historii, prezes Fundacji Historycznej „Przywracamy Pamięć”, redaktor naczelny portalu Pojezierze24.pl i prezes Instytutu Literackiego im. Marii i Franciszka Rubaszewskich. Urodził się w XIX-wiecznym pałacu w Popowie Ignacewie i pewnie dlatego od ponad 20 lat odkrywa tajemnice ziemiaństwa, pałaców i dworów oraz sekrety II wojny światowej w Wielkopolsce, na Kujawach i Pałukach – mówi A. Gaca.
Jest też autorem przewodników turystycznych oraz książek o skarbach i tajemnicach, o ziemiaństwie i II wojnie światowej na pograniczu Wielkopolski, Kujaw i Pałuk. – „Bankierzy Tajemnic” to już siedemnasta książka Karola Soberskiego o historii, zagadkach, tajemnicach i skarbach majątków ziemskich pogranicza Wielkopolski i Kujaw… – zaznacza.

Wcześniej ukazały się następujące tytuły: „Skarb Dziedzica. Nieznane wydarzenia z pogranicza Wielkopolski i Pałuk” (2016), „Zapomniana zbrodnia. Mroczna tajemnica szpitala Dziekanka” (2017), „Tajemniczy Pałac Zakrzewo. Skarby- sekrety - legendy” (2017), „Złoto Dziedzica. Tropem skarbów z Popowa Ignacewa do Drawska Pomorskiego” (2018), „Skarby i tajemnice okolic Gniezna” (2019) – książka ta została „Publikacją Roku 2019” w regionie - nagrodą przyznaną przez Towarzystwo Miłośników Gniezna, „Zagadkowy Kolekcjoner. Marian Haber – ziemianin, marszand, celebryta” (2021), „Tajemniczy Pałac Zdziechowa i inne atrakcje Gminy Gniezno” (2024), „Zapomniana zbrodnia - wyd. II, rozszerzone” (2024, „Skarby i tajemnice okolic Gniezna” - wyd. II (2025), „Głębokie Tropami tajemnic” (2025),  „Raport Habera” (2025) i „Magiczny Pałac Rybieniec” (2026).

– Karol Soberski jest też współautorem monografii pt. „Medycyna na usługach systemu eksterminacji ludności w Trzeciej Rzeszy i na terenach okupowanej Polski” (2011) oraz autorem przewodników turystycznych: „Spacerem po Kłecku”(2011), „Gmina Niechanowo” (2013) i „Uroki Gminy Mieleszyn” (2015) oraz współautorem folderów turystycznych wydanych przez Starostwo Powiatowe w Gnieźnie z cyklu „Tu powstała Polska” (2012) – dodaje A. Gaca i zaznacza, że bohater wieczoru jest również pomysłodawcą i głównym organizatorem Festiwalu Historycznego „Tajemnice Trzech Stuleci” – jednego z największych festiwalu w Polsce (odbyło się siedem edycji: w 2019,  2021, 2022, 2023, 2024, 2025 I 2026 r.).

– Od 2012 r. w ramach cyklu „Wędrówki z historią” oprowadza też turystów po pałacach i dworach powiatu gnieźnieńskiego i żnińskiego oraz po najciekawszych historycznie miejscach (świątynie, miasteczka, wsie, itp) w tym regionie – zakończył A. Gaca.

Książkę „Bankierzy Tajemnic” można nabyć na stronie Instytutu Literackiego - tutaj

Rozmowa o książce...

W dalszej części spotkania przyszedł czas na to, na co wszyscy czekali - rozmowę o nowej książce „Bankierzy Tajemnic”. Jakie tematy poruszył A. Gaca w rozmowie z autorem książki, K. Soberskim?

– Spotykamy się na premierze Twojej siedemnastej już książki. Ale ewenementem jest, że w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy, od czerwca 2025 do dzisiaj, wydałeś pięć książek” „Skarby i tajemnice okolic Gniezna” „Głębokie. Tropami tajemnic”, „Raport Habera”, „Magiczny Pałac Rybieniec” i dzisiaj „Bankierzy Tajemnic”. Każda z tych książek jest dla Ciebie ważna, ale wspominałeś, że „Bankierzy Tajemnic” to książka wyjątkowa. Dlaczego? – pyta A. Gaca. – Ta książka jest dla mnie bardzo ważna z kilku powodów. Po pierwsze, domyka dwie poprzednie pozycje związane z moim miejscem urodzenia, czyli „Skarb Dziedzica” (2018) i „Złoto Dziedzica” (2016) i z pałacami w rejonie, gdzie się wychowywałem, czyli Popowo Ignacewo, Dziadkowo, Popowo Podleśne i Mielno. Po drugie, w kilku poprzednich moich książkach pojawiały się już postacie, które są w tej, ale przez ostatnia kilka lat udało mi się pozyskać wiele bezcennych, unikatowych materiałów archiwalnych i fotografii, które rzucają zupełnie nowe światło na pewne wydarzenia z lat 30. XX wieku. Wydarzenia, które rozgrywały się na pograniczu Wielkopolski i Kujaw. Po trzecie, w tej książce pojawiają się zupełnie nowe postacie, ważne dla naszego regionu, o których nikt wcześniej nie pisał i są dzisiaj zupełnie zapomniane – wyjaśnia K. Soberski.

Dalej A. Gaca zaznacza, że w „Bankierach Tajemnic” poruszony jest temat masonerii w majątkach pogranicza Wielkopolski i Kujaw, a także kwestie zaginionych podziemiach. Jest też mowa o tajnych kodach. – Zgadza się. Postarałem się zebrać wszystkie nowe informacje o masonerii w majątkach ziemskich, wykorzystując do tego materiały archiwalne, które pozyskałem m.in. od rodu von  Wendorff, a także wspomnienia świadków historii, które od wielu lat nagrywam.  Moje wieloletnie poszukiwania sprawiły też, że jestem w posiadaniu wielu, naprawdę wyjątkowych dokumentów, które nie zawsze mówią to, co w nich jest na pierwszy rzut oka napisane.  Wszyscy moi bohaterowie pozostawili po sobie wiele śladów w postaci symboli na budynkach, informacji zaszyfrowanych w listach lub pamiętnikach, czy też zagadkowych wiadomościach zanotowanych na marginesach ulubionych książek lub ksiąg rachunkowych… Pod tym względem byli geniuszami – zaznacza autor książki.

– W książce „Bankierzy Tajemnic” jest rozdział pt. „Krąg wtajemniczonych”. Prezentujesz w nich sylwetki 9 właścicieli ziemskich. Skąd ten „krąg” i ta dziewiątka? – pyta A. Gaca.  – Te dziewięć osób to:  Tadeusz Kijewski, Marian Haber, Janusz Siciński, Michał Paruszewski, Stefan Karłowski, Stanisław Pągowski, Jan Chełmicki oraz bracia Franciszek i Antoni Saskowscy. Jaki „krąg” ich  łączy? Tajemnica. Odsyłam do książki, bogatej w niepublikowane nigdy wcześniej dokumenty, a szczególnie fotografie z okresu międzywojennego z tych pałaców i dworów – odpowiada K. Soberski.

– W tym gronie znalazło się też dwóch panów, nie właścicieli ziemskich, ale osoby mające ogromny wpływ na życie Gniezna i powiatu gnieźnieńskiego w latach 30. XX wieku. Co to za ludzie? –dopytuje prowadzący spotkanie. – To są dwie osoby wielkiego formatu, bardzo ważne dla Gniezna i powiatu gnieźnieńskiego, a dzisiaj zupełnie zapomniane. Nie mają ulic, skwerów, placów. W Gnieźnie nadajemy ulicom imiona ludzi, którzy nic dla Gniezna nie zrobili, a postacie ważne są pomijane. W książce przybliżam sylwetki dwóch osób: Jana Jenka, który w latach 30. XX wieku był dyrektorem Komunalnej Kasy Oszczędności (największego ówczesnego banku), mieszczącego się w budynku, gdzie dzisiaj jest Urząd Miejski. Drugą osobą jest Julian Suski, starosta gnieźnieński w latach 1932 – 1936, a w 1934 roku – przez kilka miesięcy – także prezydent Gniezna. Obaj zrobili bardzo wiele dla naszego regionu, ale dzisiaj są wymazani z kart historii – podkreśla autor książki.

Dalej A. Gaca zaznacza, że w książce jest temat budowy kościoła w Popowie Ignacewie, w tym roku minęło 80 lat, ale jest on poruszony ze względu na nowe dokumenty które w tym temacie pozyskał K. Soberski. – W „Bankierach Tajemnic” znajdziemy także rozdział, pod groźnie brzmiącym tytułem pt. „Zabić Saskowskiego”. Wyjaśnij o co chodzi – pyta A. Gaca. – W skrócie powiem tak: Franciszek Saskowski, dziedzic Popowa Ignacewa, od 1935 roku wójt gminy Mieleszyn, radny powiatowy, człowiek mający ogromne wpływy, komuś podpadł i w 1937 roku postanowiono go zabić. Kto to zlecił i dlaczego, o tym, w książce – wyjaśnia K. Soberski.

Jak wskazuje prowadzący premierę, jednym z najciekawszych rozdziałów tej książki, jest ten pt. „Cień dyplomacji”. Autor opisuje w nim, jak ci właściciele ziemscy wykorzystywali swoją pozycję do różnych celów. – Główni aktorzy tej opowieści brali, w mniejszym lub większym stopniu, czynny udział w wydarzeniach historycznych naszego regionu, a ich życie osobiste było najściślej związane ze zmiennymi losami kraju. Areną tych wydarzeń były ich pałace i dwory, pełne dyskretnych rozmów, spojrzeń i wymownej ciszy, dlatego warto zajrzeć do tej książki – mówi K. Soberski

Podsumowując rozmowę, A. Gaca podkreśla, że książka „Bankierzy Tajemnic” pokazuje, że właściciele ziemscy w naszym regionie to były wyjątkowe osoby. Ich życie było pełne namiętności, tajemnic i dzieł sztuki zgromadzonych w ich majątkach. I co ważne do dzisiaj pozostawili po sobie bogatą spuściznę na którą składają się nie tylko historie z ukrytymi dziełami sztuki, czy wieloma zagadka i sekretami, ale też pałace, dwory, czy kościoły.

Podziękowania

Ostatnim akcentem premiery było wręczenie przez autora egzemplarzy książki osobom, które przyczyniły się do powstania tej publikacji. Książki otrzymali ci, którzy mogli przybyć na spotkanie (wiele osób się usprawiedliwiało, że jest na urlopach): Agnieszka i Marin (właściciele pałacu za jego udostępnienie na premierę), Aleksander Kujawski, Maria Swoboda, Małgorzata Poniatowska i  Ireneusz Szews-Tadych.

Po tej części, niespodziankę autorowi zrobiła jego żona, wręczając mu bukiet róż, który następnie został przekazany na ręce właścicielki pałacu.

Dedykacje

Po oficjalnym zakończeniu spotkania, wszyscy skierowali się do stoiska, gdzie można było kupić nową książkę (stoisko było czynne już przed premierą, stąd wiele osób przybyło kupić książkę, ale na premierze już nie zostali), jak również wcześniejsze publikacje K. Soberskiego oraz do stolika by uzyskać dedykację od autora. Nie brakowało też pamiątkowych fotografii.

W trakcie premiery nie zabrakło też kuluarowych rozmów na temat kolejnych książek K. Soberskiego, które są planowane na najbliższe miesiące, poruszano też ciekawe lokalne tematy, także te związane z dziejami regionu.

– Bardzo dziękuję wszystkim przybycie na moją premierę, za wszystkie gratulacje, za życzenia kolejnych sukcesów wydawniczych i za wszystkie miłe słowa! Szczególnie dziękuje za życzenia zdrowia, bo to obecnie jest dla mnie najważniejsze. Dodam tylko, że gdyby nie mój lekarz rodzinny, to nie wiem, czy dzisiejsza premiera by się odbyła – mówi K. Soberski. – Takie spotkania mobilizują do pracy nad kolejnym książkami, a w  tym roku jeszcze przynajmniej dwie premiery! Wielkie podziękowania dla właścicieli pałacu i załogi pałacu za fantastyczne przygotowanie sali do sobotniej premiery! Dziękuję też wszystkim fundatorom książki  – podziękował K. Soberski.

Zastanawialiśmy się, jak podsumować to spotkanie i w sukurs przyszła nam jedna z uczestniczek, która w mediach społecznościowych napisała: – Fascynujące, trzymające w napięciu spotkanie o odkrywaniu prawdy historycznej ciekawszej o niebo od fikcji literackiej. Gratulacje, Panie Karolu! Zaczynam czytać...

Fot. (50x) I. Szews-Tadych (50x), (18x) W. Biront